Denizli’nin Doğal Zenginliği Büyüyor: Çameli Pelemiri Bilim Literatürüne Girdi
Türkiye’nin biyolojik çeşitliliği, bilimsel çalışmalarla her geçen gün daha da zenginleşiyor. Son olarak, Denizli’nin doğal güzellikleriyle öne çıkan ilçesi Çameli’de keşfedilen yeni bir bitki türü, bilim dünyasının dikkatini çekti. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında rastladığı ve yeni bir tür olabileceğini düşündüğü bitki, yapılan detaylı incelemeler sonucunda literatüre kazandırıldı.
Ege Üniversitesi’nden Önemli Bir Keşif: Cephalaria Cameliensis
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü kapsamlı araştırmalar, bu özel bitkinin daha önce bilinmeyen bir tür olduğunu ortaya koydu. Yapılan değerlendirmeler neticesinde bitkiye bilimsel adı olarak ‘Cephalaria cameliensis’, Türkçe karşılığı olarak ise ‘Çameli pelemiri’ adı verildi. Bu keşif, Türkiye florasının ne denli zengin ve henüz keşfedilmeyi bekleyen güzelliklere sahip olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Keşif Süreci ve Bilimsel Doğrulama
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türün keşif sürecine ilişkin önemli bilgiler paylaştı. Bitkinin ilk olarak, doğayı yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle katkı sağlayan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildiğini belirtti. Ardından, Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte gerçekleştirilen morfolojik incelemelerde, bitkinin mevcut türlerden farklılaştığı anlaşıldı. Türün bilimsel olarak tanımlanması sürecinde, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya’nın moleküler düzeyde gerçekleştirdiği ISSR analizleri büyük önem taşıdı. Bu analizler, bitkinin genetik olarak da diğer türlerden ayrıldığını ve tamamen yeni bir takson olduğunu doğruladı. Çalışmanın sonuçları, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatürdeki yerini aldı.
‘Çameli Pelemiri’nin Tehdit Altındaki Yaşam Alanı
Araştırmalar, Çameli pelemirinin yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yükseklikteki habitatlarda yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Bitkinin kendine özgü morfolojik özellikleri, onu diğer Cephalaria türlerinden ayırıyor. Ancak, sınırlı yaşam alanı ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı, türü tehdit altına sokuyor. Prof. Dr. Yıldırım, bu nedenlerle ‘Çameli pelemiri’nin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye, Cephalaria Cinsi İçin Önemli Bir Merkez
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilen ve Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir alana yayılan önemli bir bitki grubudur. Türkiye ise bu cinsin çeşitlenmesi açısından küresel bir merkez konumunda bulunuyor. Yapılan son çalışmalarla birlikte Türkiye’deki Cephalaria türü sayısı 49’a ulaşırken, endemik türlerin sayısı ise 25’e yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun bitki çeşitliliği açısından taşıdığı önemi bir kez daha gözler önüne seriyor.
Yerel Halkın Duyarlılığı ve Bilime Katkısı
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecindeki yerel halkın ve kurumların desteğine de vurgu yaptı. Çameli’nin doğasına sahip çıkan insanları ve bu konudaki duyarlılıkları sayesinde bu önemli keşfin yapıldığını belirtti. Çalışmalarına destek veren Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür eden Yıldırım, bu tür keşiflerin Anadolu’nun saklı ekolojik mirasını ortaya çıkardığını ve bilimsel çalışmalara ilham verdiğini sözlerine ekledi.
