Afyonkarahisar’ın Gönüllere Kazınan Türküsü Yeniden Hayat Buluyor
Yıllardır dillerden düşmeyen ve Afyonkarahisar’ın kültürel mirasının önemli bir parçası haline gelen ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü gerçek, yapılan kapsamlı bir proje ile gün yüzüne çıkarıldı. İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinlerinin hafızalarında yer eden bu derin sevda öyküsü, artık türkü kadar bilinen bir hikayeye sahip.
Genç Bir Araştırmacının Çabasıyla Tarihe Işık Tutuldu
TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütülen proje, türküye bambaşka bir boyut kazandırdı. ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı bu çalışma, ‘Al Fadimem’ türküsünün orijinal sözlerini ve gerçek öyküsünü, birinci elden kaynaklarla belgeledi.
Halk müziğinin en önemli taşıyıcılarından olan türkülerin, zaman içinde nasıl değişime uğradığını ve anlamlarının nasıl evrildiğini gözler önüne seren bu araştırma, özellikle ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları Fadime Bostan ve Efe Kadir Kilci ile onların yakın çevresindeki akraba ve komşularla yapılan derinlemesine görüşmelere dayanıyor. Bu saha çalışmaları, türküye dair bilinenlerin ötesine geçerek, unutulmaya yüz tutmuş detayları gün ışığına çıkardı.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşen Trajik Öyküsü
Yapılan görüşmeler, Efe Kadir’in yoksulluğu ve yetimliği nedeniyle Fadime ile evlenmek için yeterli maddi imkana sahip olmadığını ortaya koyuyor. Bu durum üzerine Efe Kadir, sevdiği kızı Fadime’yi kaçırmaya karar veriyor. Fadime de bu aşka gönüllü olarak kaçmayı kabul ediyor. Ancak dönemin koşulları gereği, yaşı büyük olmasına rağmen Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşı küçük görünüyor.
Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderiliyor. Bu ayrılık acısına dayanamayan Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendiriliyor. İşte bu kopuşun ve özlemin yankısı, Efe Kadir’in cezaevinde yakmış olduğu ağıtlarda duyuluyor. ‘Al Fadimem’ türküsü de bu acı dolu duyguların bir tezahürü olarak günümüze ulaşıyor.
40 Yıllık Ses Kaydı Efsaneyi Canlandırdı
Projenin en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının bulunması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu nadide kaset, türküye dair bilinmeyenleri aydınlattı. Efe Kadir’in, türkünün dört kıtasını kendi sesiyle okuduğu bu kayıt, Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanmış. Bu ses kaydı, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve en doğru sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıyor.
Saha çalışmaları ve bu değerli ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da derlendi. Bu sayede, ‘Al Fadimem’ türküsünün nesilden nesile aktarılırken geçirdiği değişim ve dönüşüm, somut verilerle desteklenerek belgelenmiş oldu. habersesleri.com.tr olarak, bu değerli kültürel mirasın gün yüzüne çıkarılmasında emeği geçen herkesi tebrik ediyoruz.
